Galvanische corrosie: voorkom schade aan je bevestiging

Galvanische corrosie vreet je constructie aan op de plek waar twee metalen elkaar raken. Combineer je RVS-bouten met aluminium of verzinkt staal, of koper met gewoon staal, in een vochtige omgeving, dan kan het onedeler metaal versneld corroderen — vaak precies daar waar je het niet ziet. Op dak en wand is dat een reëel risico.

Hier lees je alles over hoe galvanische corrosie werkt, welke metaalcombinaties extra aandacht vragen, en hoe je het voorkomt met de juiste materiaalkeuze en afdichting.

Wat is galvanische corrosie?

Galvanische corrosie — ook wel contactcorrosie of bimetaalcorrosie — ontstaat wanneer twee verschillende metalen elektrisch contact maken in een vochtige of geleidende omgeving. Denk aan regenwater, condens of zoute nevel tussen een bout en een plaat. Het technisch infoblad over contactcorrosie van ZinkInfo Benelux beschrijft ditzelfde principe voor verzinkt staal in combinatie met andere metalen.

Het minder edele metaal wordt de anode en kan versneld oplossen. Het edelere metaal werkt als kathode en wordt doorgaans niet door de galvanische koppeling aangetast, al kunnen andere corrosievormen nog steeds optreden. Passief RVS is in veel omgevingen relatief edel. Daardoor kan het de corrosie van minder edele metalen, zoals aluminium, zink of staal, versnellen.

Hoe werkt galvanische corrosie?

Voor galvanische corrosie zijn drie dingen tegelijk nodig:

• Twee verschillende metalen die elektrisch contact maken
• Een elektrolyt — vocht, condens, regen of zout water dat de metalen verbindt
• Een potentiaalverschil tussen de metalen

Een groter verschil in edelheid vergroot de drijvende kracht voor galvanische corrosie, maar bepaalt niet op zichzelf hoe snel het verloopt. Ook de oppervlakteverhouding, de geleidbaarheid van het vocht en de duur van bevochtiging tellen mee.

De vereenvoudigde galvanische reeks loopt van onedel naar edel:

(Deze volgorde is indicatief voor gebruiksomstandigheden waarin het RVS passief blijft. De precieze positie hangt af van het elektrolyt, de legering, de temperatuur en de oppervlakteconditie; RVS kan lager in de reeks komen als de beschermende passieve laag wordt aangetast.)

Metalen die dicht bij elkaar in de reeks staan, geven doorgaans minder risico — maar risicoloos is het niet. De werkelijke aantasting hangt ook af van de omgeving en het ontwerp van de verbinding.

De verhouding in oppervlak telt

Eén factor wordt vaak vergeten: de oppervlakteverhouding. Een klein onedel oppervlak tegen een groot edel oppervlak is doorgaans de ongunstigste oppervlakteverhouding en kan zeer snel worden aangetast.

Kies je bevestiging dus bewust.

Een kleine bevestiger van het edelere metaal (zoals RVS) in een groot onedel vlak is doorgaans aanzienlijk gunstiger dan de omgekeerde combinatie — al is het risico daarmee niet automatisch volledig verdwenen. Andersom — een kleine bevestiger van het onedeler metaal, zoals een verzinkte of aluminium bout, in een groot RVS-vlak — is juist de ongunstigste situatie: dan corrodeert de bevestiger snel.

Welke metaalcombinaties zijn risicovol?

De combinaties op dak en wand die aandacht vragen:

• RVS op aluminium — de combinatie van aluminium en RVS vraagt aandacht, vooral bij chloridebelasting en wanneer het aluminiumoppervlak klein is ten opzichte van het RVS. Een kleine RVS-bevestiger in een grote aluminium plaat is doorgaans aanzienlijk gunstiger dan de omgekeerde combinatie.
• RVS op verzinkt staal — de zinklaag kan door de koppeling met RVS versneld worden aangetast. Hoe ernstig dat is, hangt af van de oppervlakteverhouding, de duur van bevochtiging en de zoutbelasting. Een kleine verzinkte bevestiger in een groot RVS-vlak is bijzonder ongunstig.
• Koper of messing op staal — koper en messing zijn doorgaans edeler dan staal en kunnen bij aanwezigheid van een elektrolyt de corrosie van het staal versnellen.
• Verzinkte bevestiger op koper — zink tegen koper geeft een groot potentiaalverschil.

Binnen, in een droge ruimte zonder elektrolyt, is het risico klein — zonder vocht geen galvanische corrosie. Buiten moet je rekening houden met periodieke bevochtiging door regen, condens, zoutnevel en nat vuil. Vooral beschutte verbindingen die langzaam drogen lopen risico.

Een voorbeeld: de ring die niemand op de stuklijst zette

Een voorbeeld dat laat zien hoe dit misgaat. Een inkoper bestelt netjes RVS-bouten voor een buitenopstelling — skidframes, gevelpanelen, dakdoorvoeren. De bouten kloppen. Maar de ringen staan niet op de stuklijst en worden op de bouwplaats “even meegepakt” uit de algemene bak. Verzinkte ringen dus, tegen RVS op aluminium.

Bij voldoende vocht- en zoutbelasting kunnen de verzinkte ringen versneld worden aangetast. Dat kan leiden tot corrosiesporen, stilstand en kostbaar herstel. De les: specificeer bout, moer en ring als één aantoonbaar compatibel bevestigingssysteem. De verkeerde ring van een paar cent kan je een hersteldag kosten.

Hoe voorkom je galvanische corrosie?

Drie routes, van meest naar minst zeker:

1. Gebruik dezelfde legering. Gebruik waar mogelijk dezelfde legering voor de elektrisch verbonden onderdelen, of kies een aantoonbaar compatibele combinatie. Zo beperk je galvanische corrosie — andere corrosievormen zoals put- en spleetcorrosie kunnen nog wel optreden.
2. Onderbreek het contact. Kun je combineren niet vermijden, isoleer dan de metalen van elkaar. Een RVS afdichtring met aangevulkaniseerd EPDM houdt vocht buiten de doorvoer en onderbreekt het directe metaalcontact onder de ring. Voor volledige elektrische scheiding — ook langs de schroefschacht en de rand van het boorgat — gebruik je niet-geleidende ringen en bussen (bijv. nylon of PTFE).

3. Houd het droog. Zorg voor afwatering en ventilatie, zodat er geen water blijft staan in de verbinding. Geen elektrolyt betekent geen stroomkring. Let op: kit die aan één zijde loslaat, kan juist een capillair kanaal vormen dat vocht vasthoudt — dan werkt de afdichting averechts.

RVS A2 of A4 — welke kies je?

Kies je voor RVS, dan is de kwaliteit de volgende beslissing. Het belangrijkste verschil voor de corrosieweerstand is de toevoeging van molybdeen aan A4. A2 en A4 zijn echter materiaalgroepen volgens ISO 3506 en kunnen meerdere specifieke RVS-legeringen omvatten:

In veel binnenprojecten en buitenprojecten met een lage chloridebelasting kan A2 geschikt zijn. Bij kustbelasting, strooizout of een zwaarder industrieel milieu is A4 doorgaans een betere uitgangspositie. De uiteindelijke keuze hangt ook af van de afstand tot de zoutbron, beschutting tegen regen, oppervlakteafwerking, reiniging en constructiedetails. Bij zware zoutbelasting, opspattend zeewater of dragende bevestigingen in sterk chloriderijke ruimtes — zoals bepaalde zones in overdekte zwembaden — kan een hoger gelegeerde kwaliteit nodig zijn.

Kort samengevat

• Galvanische corrosie treedt op bij twee verschillende metalen + vocht + potentiaalverschil.
• De oppervlakteverhouding telt: een kleine bevestiger van het onedeler metaal in een groot edel vlak is het ongunstigst.
• Combinaties op dak en wand die aandacht vragen: RVS op aluminium, RVS op verzinkt staal, koper op staal.
• Voorkom het: dezelfde legering gebruiken, isoleren met niet-geleidende ringen en bussen, en vocht buiten houden.
• Buiten bij kust- of chloridebelasting: kies A4 in plaats van A2 — en bij zware belasting eventueel een hoger gelegeerde kwaliteit.

Twijfel je over de juiste bevestiger of RVS-kwaliteit voor jouw project? Leg je situatie voor aan onze technisch adviseurs — zij kennen dak en wand en denken mee over de juiste materiaalkeuze.